صفحه اصلي > اخبار 
 
 


  چاپ        ارسال به دوست

روش های انجام نیازسنجی در پژوهش

دکتر فریبا قربانی پژوهشگر مرکز تحقیقات بیماریهای نای

همانگونه که قبلا اشاره شد، یکی از فرآیندهای لازم به اجرا در کلیه ی واحد های پژوهشی، نیازسنجی پژوهشی
می باشد. نیازسنجی پژوهشی به منظور شناسایی نیازهای پژوهشی بالقوه و سپس تعیین اولویت در بین پروژه های مختلف تحقیقاتی انجام می گیرد. هدف کلی از این نیازسنجی، تخصیص موثر منابع می باشد لذا شناسایی عناوین بالقوه برای پژوهش، تعیین اولویت ها و تخصیص منابع در این فرآیند باید پوشش داده شوند .

در ادامه ی بحث به روش های انجام نیاز سنجی در پژوهش می پردازیم. در قدم اول در یک مرکز تحقیقاتی، طرح ریزی انجام فرآیند حائز اهمیت است که در آن تعیین رهبری مناسب، ارائه ی اطلاعات و افزايش آگاهي در میان گروه های ذينفع، توافق در مورد يک طرح كاری انجام می گیرد و به ارزیابی وضعیت موجود پرداخته می شود.

لازم به ذکر است ما نیاز سنجی پژوهشی را در فضایی انجام می دهیم که به روش های آینده پژوهی از قبیل دیده بانی آینده، تجزیه ی و تحلیل پیشران ها و ...  آگاه هستیم و اسناد بالا دستی را مد نظر قرار دده ایم.

در کشور جمهوری اسلامی ایران اسناد بالادستی در خصوص فعالیت های پژوهشی شامل سند چشم انداز  20ساله كشور،  نقشه جامع علمي كشور، اهداف و ارزش هاي كلي حاكم بر نقشه جامع علمي كشور، راهبردهاي علم و فن آوري در نقشه جامع علمي كشور، اهداف بخش پژوهش و نظام تحقيقات كشور ، اولویت های تعریف شده در موسسه ملی سلامت ( نیماد) می باشد.

در مرحله ی ارزیابی وضعیت موجود اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت ، اطلاعات مربوط به سیستم مراقبت سلامت و همچنین  اطلاعات مربوط به سیستم پژوهش سلامت انجام می گیرد. در واقع در خصوص اطلاعات مربوط به سیستم پژوهش سلامت اینکه چه پژوهش هایی در حال انجام است و بودجه ی آن از کجا تامین می گردد سوالاتی است که در جلسه ی نیازسنجی به آن پاسخ داده می شود.

در قدم سوم، مشارکت کنندگان در طرح نیاز سنجی مورد توجه قرار می گیرند. این افراد شامل پژوهشگران، تصمیم گیران، بخش خصوصی، مجلس، انجمن های علمی و خیریه ها می باشد.

یکی از روشهای مناسب و آسان جهت جلب مشارکت این گروهها، روش دلفی است. این روش با هدف  ایجاد  يك تعامل درست  بين نظرات واقعي افراد طراحي شده است. در این روش ، نظرات كارشناسان در دفعات متعدد جمع آوري می گردد و با استفاده ي متوالي از پرسشنامه های به دست آمده ، اختلاف آرا  به دست می آید. در واقع در اینجا پاسخ دهندگان در شرایطی قرار می گیرند که بدون آن كه تحت تأثير افراد صاحب نام در جلسه قرار بگيرند، از ديدگاه آنان استفاده می گردد. در روش دلفي، با بي اثر ساختن توان سخنوري اشخاص، همه ي نظرات غيرمعمول براي تحليل بعدي به طور يكسان به اعضاي گروه برگردانده مي شود. لذا ، بی نام بودن پرسشنامه ها و بازخورد حاصل از تکرار کار دو عنصر غيرقابل حذف از روش دلفي است. به این صورت که کجدد نظر افراد به دیگران نتتقل و آنها مجددا نظر خود را بازبینی می کنند. مزيت مهم اين روش آن است كه اعضاي گروه، زماني كه به دلايل قانع كننده اي براي رد نظرات خود رسيدند، بدون نگراني از دست دادن وجهه و اعتبارشان، مي توانند در آراي خود تجديد نظر كنند . به عنوان مثال در یک گروه تحقیقاتی فرد به راحتی می تواند در خصوص ناکارامد بودن یک طرح پژوهشی و اینکه در اولویت کنونی نیست ، نظر خود را اعلام نماید.

در نیاز سنجی پژوهشی استفاده از معیارها را نیز باید همزمان در نظر داشت. اینکه میزان فوريت مساله چقدر است؟  چه پژوهش هايي قبلا در اين زمینه صورت گرفته است؟ و آيا انجام پژوهش به لحاظ  فني- اقتصادی- سیاسي- اجتماعي ، فرهنگي، حقوقي و  اخلاقي امکان پذير میباشد؟

 

 
   

جهت تعیین اولویت ها مجدد می توان از روش دلفی استفاده کرد و یا از روش هایی همچون تحلیل سلسله مراتبی

 

در ادامه، رهبر گروه با بررسی بازخوردها،  نیازهای پژوهشی را انتخاب می نماید. که الیته این شروع کار اولویت بندی پژوهشی  می باشد. جهت تعیین اولویت ها مجدد می توان از روش دلفی استفاده کرد و یا از روش هایی همچون تحلیل سلسله مراتبی. در تحلیل سلسله مراتبی از نمره گذاری لینکت استفاده می شود تا برای دو سوال 1-  میزان ضرورت انجام طرح در حال حاضر 2- میزان ضرورت پرداختن به مطالعه در آینده جواب داده شود.

پاسخ های به  دست امده نمراتی ارائه می دهند که جمع بندی آن می تواند در اولوی بندی عناوین تحقیقاتی تعیین کننده باشد.

 

 

 

 


٠٩:٤٩ - سه شنبه ١٢ آذر ١٣٩٨    /    عدد : ٨٥٨٢٧    /    تعداد نمایش : ٣٦


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج





Home | Contact Us| About Us| Research| Articles| News|
Copyright © 2013 TDRC.SBMU.AC.IR Allright Reserved کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مركز آموزشي، پژوهشي، درماني سل و بيماريهاي ريوي(بيمارستان دكتر مسيح دانشوري) می باشد .