پديکولوزيس (شپش)                                         

شپش يک انگل خونخوار خارجي است که قدمت آلودگي آن به دوران قبل از تاريخ برميگرددد

.سه نوع شپش وجود دارد1-شپش سر2-شپش تن3-شپش عانه

هم اکنون آلودگي به شپش سر گستردگي جهاني داشته و در بسياري از کشورها

 مانند انگليسي- کانادا-برزيل –فرانسه –هندوستان ودر آمريکا از سال 1990شايع است

بيماري در هر دوجنس ديده ميشود. ولي در دختر بچه ها ي سنين دبستاني  شايعتر است

بيماري در فصل سرما شايع تر از فصل گرما است

شپش به جامعه و طبقه خاصي تعلق نداردولي در محلهاي فقير و پرجمعيت شيوع بالاتري دارد.

شپش از خون انسان تغذيه ميکندبزاق آن حاوي مواد ضد انعقادي است که از لخته شدن خون جلوگيري کرده و خارش شديدي ايجاد ميکند.شپش قادر به پريدن و جهيدن نيست و حرکت لغزشي دارد.

تخم شپش رشک نام دارد. که بيضي شکل ،سفيد رنگ، و به اندازه ته سنجاق و قدرت چسبندگي به ساقه مورا دارد

شپش ناقل بيماري تيفوس و تب راجعه است.

راه انتقال:

1- تماس نزديک با فرد آلوده در مدت زمان طولاني در محلهاي  دسته جمعي

2-استفاده از وسايل  شخص آلوده (لباس –پتو-ملحفه- اسباب بازي-شانه-گل سر-برس-کلا-روسري ومقنعه....)

3-قرار دادن اشيا آلوده به رشک و شپش روي هم

4-صندلي سالن اجتماعات-وسايل نقليه عمومي(اتوبوس مترو-قطار)-تاکسي-کمدهاي لباس در حمام و استخرهاي عمومي

لازم به ذکر است شپش در آب زنده نميماند به همين دليل در مناطقي مثل استخر قادر به فعاليت نيست و از طريق شنا و استخر منتقل نميشود ولي کمدهاي لباس  رختکن ها ميتواند عامل انتقال شود

محل زندگي:

شپش سر: در لابلاي موي سر  در عقب سر و و پشت گوش زندگي ميکند و بصورت خارش شديد و درموارد آلودگي زياد  بصورت زردزخم بروز ميکند

شپش تن:  در مسير درز داخلي و چينهاي لباس زندگي ميکند که بصورت خارش شديد و ضخيم شدن پوست نمايان است

شپش عانه: در محل عانه ودر آلودگي هاي شديد روي مژه و پلک مشاهده شود که بصورت خارش غير قابل تحمل در عانه و وجود لکه هاي آبي رنگ نمايان است

علائم ابتلا:

1-خارش مداوم پشت سر و گردن که ناشي از واکنش حساسيتي نسبت به بزاق شپش است که در حين خون خوردن از بدن به پوست وارد ميشود

2-وجود غدد لنفاوي متورم و دردناک در نواحي پس سر و پشت گوش يکي از علائم مهم بيماري است

3-التهاب و تورم در ناحيه ريشه مو به دليل خاراندن شديد و زخم کردن پوست

4-وجود عفونتهاي پوستي در ناحيه ابتلا

                                                                       

 عوارض آلودگي به شپش:

1-خارش شديد بدليل تلقيح ماده بزاقي شپش، ايجاد زخم و عفونتهاي ثانويه مثل زردزخم ايجادمي كند، كه دراثرخاراندن شديد پوست رخ ميدهد.

2-انتقال بيماريهاي عفوني ازجمله تيفوس وتب راجعه

3-پوسته پوسته وضخيم شدن پوست دراثرخاراندن زياد

4-خستگي عمومي وپريشاني وكلافه بودن وبي خوابي

5-ضايعات پوستي بصورت بثورات ريزقرمزرنگ

6-ايجادمشكلات تحصيلي وخانوادگي براي دانش آموز ،  همكلاسي هاووالدين

درمان:

1-ضدعفوني كليه البسه و شانه و برس وگل سر و ساير اشيا و اسباب بازي تمام اعضاء خانواده فردآلوده

(بهترين روش ضدعفوني درآب جوش قراردادن به مدت30دقيقه مي باشد)

2-درمان تمام اعضاء خانواده همزمان باهم در يك روز

3-استفاده از شامپو پرمترين به شرح ذيل:

      ابتدا موهاراباآب و شامپو معمولي بشوييد سپس بامقداري ازشامپوي پرمترين بطوريكه كليه موها را آغشته نمايد ماساژ دهيد      تا كف شامپوبه تمام موهاي سر بويژه به قسمت نزديك ريشه موها برسد و بمدت10دقيقه روي سربماند ودرنهايت آبكشي نماييد.

باتوجه به توكسيك (سمي) بودن شامپو پرمترين بايدمراقبت باشيدکه ازتماس بامخاط چشم ، بيني ، دهان جلوگيري شود.

4-تجويز آنتي هيستامين براي جلوگيري از خارش وزخم شدن پوست توسط پزشك معالج

5-پس ازاستحمام ازالبسه اي استفاده نماييد كه قبلاضد عفوني و جوشانده شده باشد.

6-براي ازبين بردن رشك بايد پس ازاستحمام موها را به سركه سفيد آغشته نماييد وبعد از30دقيقه با شانه دندانه ريز شانه نماييدبا اين عمل هم رشک از سطح مو کنده ميشود و چون پاي شپش طوري طراحي شده که قادر به چنگ زدن به مواست ولي توانايي پريدن نداردو شکستن هر پا با شانه زدن باعث مرگ شپش خواهد شد.

7-درنهايت پس ازيك هفته استفاده ازشامپوپرمترين و سرکه سفيد را تكرار نماييد.

راههاي پيشگيري:

1-رعايت دقيق اصول بهداشت فردي

          (بخصوص استحمام مرتب ورعايت بهداشت وسلامت مو وپوست)

2-شستشومنظم البسه ازجمله روسري،كلاه مقنعه ،شال و...،ودرمعرض آفتاب خشك كردن واطوكردن لباسها

3-پرهيز ازتماس با لوازم شخصي ولباس هاي افراد آلوده

4-عدم استفاده ازشانه،برس،كلاه و... ديگران

      5-مراجعه به نزديكترين مركزبهداشتي ودرماني در صورت وجود علائم آلودگي به شپش

6-كنترل هفتگي موي سردانش آموزان بويژه دختران توسط اوليا و مراقبين بهداشت و معلمين

منبع:

1-اينترنت سايت whoاداره سلامت آمريکا

2-کتابچه آموزش پديکولوزيس جهت دانش آموزان دانشگاه علوم پزشکي مازندران

3- کتابچه آموزش پديکولوزيس جهت اوليا دانشگاه علوم پزشکي مازندران

4-دستوالعمل وزارت بهداشت درمان

5-آموزش پديکولوزدر نشست آموزشي پديکولوزيس                                                             جميله قرايي

کارشناس مسئول واحد سلامت نوجوانان ،جوانان و مدارس