تغذیه در ماه مبارک رمضان :
يکي از عادات غلط غذايي روزه داران اين است که به دليل تشنگي زياد در هنگام شروع افطار آب سرد ، نوشابه و يا غيره استفاده مي کنند ولي به انان توصيه مي شود افطار خود را با کمي آب گرم و يا چاي آغاز کنند .
مي توانيد از خرما يا کشمش استفاده کنيد زيرا اين دو سبب ضمن کنترل اشتها از بيش خواري به هنگام افطار ممانعت مي کنند .
علاوه بر آن ، مصرف خرما در ماه مبارک رمضان در تنظيم قند خون بسيار مفيد است زيرا خرما منبع خوبي از مواد مغذي ، قند ، فيبر و پتاسيم است لذا توصيه مي شود که در وعده افطار حتي المقدور سه تا پنج عدد خرما مصرف شود اما از خوردن بيش از حد خرما نيز مانند ديگر شيريني ها بايد پرهيز کرد .
به طورکلي توصيه مي شود در ماه مبارک رمضان به جاي انواع شيريني ها مانند زولبيا و باميه که حاوي انرژي و فاقد مواد مغذي ( ويتامين ها و املاح ) هستند از مواد غذايي طبيعي شيرين مانند خرما ، کشمش و انواع ميوه استفاده شود .
افراط در مصرف انواع شيريني به هنگام افطار ، چاقي و اضافه وزن را در پي خواهد داشت .
از طرف ديگر نوشيدن آب زياد هم به هنگام افطار سبب اختلال در هضم مواد غذايي مي شود . بعد از صرف سحري نيز بسياري از هموطنان از بيم تشنگي در طول روز مقدار زيادي آب مي نوشند که کار درستي نيست .
توصيه مي شود که در وعده هاي سحري و افطار از پرخوري ، مصرف غذاهاي چرب و سرخ کردني و غذاهاي حاوي مقادير زياد قندهاي ساده مثل قند و شکر پرهيز شود .
همچنين از نوشيدن بيش از دو فنجان چاي در وعده سحري هم بايد اجتناب کرد چون چاي زياد باعث افزايش دفع ادرار و از دست رفتن نمکهاي معدني که بدن شما در طول روز به آن احتياج دارد ، مي شود .
توصيه مي شود روزه داران از مصرف تنقلات مانندآجيل و شکلات و شيريني در فاصله افطار تا سحر پرهيز کنند ، اين قبيل مواد ديرهضم هستند و سبب مي شود که هنگام سحر به دليل پري معده ميل به غذا کاهش پيدا کند .
همچنين ، مصرف مواد غذايي سنگين ، ديرهضم ، پرچرب و سرخ شده به هنگام افطار مناسب نيست چون هم فشار زيادي به دستگاه گوارش وارد مي شود و هم خواب را مختل مي کند .
توصيه مي شود به جاي غذاهاي چرب و سرخ شده از غذاهاي آب پز و بخارپز يا کبابي استفاده شود .
کودکان به خصوص آناني که از نظر جثه کوچک و کم وزن هستند بهتر است روزه کامل نگيرند ولي مي توان انان را در برنامه سحر و افطار شرکت داد و تشويقشان کرد چون اين ايام و گرمي حضور اعضاي خانواده به دور سفره سحري و افطاري محيطي سرشار از معنويت آنها را به وجد خواهد آورد و خاطره شيريني برايشان خواهد بود .
سالمندان هم اگر روزه مي گيرند بايد مراقبت بيشتري بنمايند کاهش ميزان آب در بدن سالمندان و کاهش قند خون ممکن است موجب سرگيجه شود و اينگونه سرگيجه ها اگر موجب افتادن شود براي سالمندان خطرآفرين است .
مصرف ميوه رنده شده ، لبنيات به ويژه شيرکم چرب ، استفاده از انواع سوپ ها و آش ها در افطار و سحر و نوشيدن چاي کمرنگ براي آنها مفيد است و مي تواند تعادل آب و املاح را برقرار کند .
روزه در افراد بيمار با توجه به نوع بيماري متفاوت است در بعضي از بيماريها افراد مي توانند با مشاوره با متخصص تغذيه روزه بگيرند و حتي گاهي روزه داري براي آنان مفيد است ولي بيماران بايد نظر پزشک معالج خود را ملاک اصلي قرار دهند و بدون مشورت به ويژه اگر تحت رژيم هاي خاص درماني هستند ، اقدام نکنند .
جلوگیری از بوی بد دهان در این ماه :
یکی از مشکلاتی که اکثر روزه داران در ماه مبارک رمضان با آن مواجه می شوند، بوی ناخوشایند دهان است که گاهی علاوه بر خود فرد، ممکن است اطرافیان او را نیز آزار دهد.
البته این مشکل برای بعضی ها فقط به ماه رمضان منتهی نمی شود؛ یعنی در برخی افراد، بوی ناخوشایند دهان در ماه های دیگر سال نیز وجود دارد.
برای آشنایی با راه های رفع بوی دهان از طریق تغذیه، پای صحبت متخصصان تغذیه و رژیم درمانی نشسته ایم.
بوی بد دهان علل مختلفی دارد. بیماری های گوارشی نظیر زخم های معده که علت عمده ی آن هلیکوباکترپیلوری است میتواند سبب خروج بوی نامطبوع از دهان شود. در این حالت، این بو با تجویز داروهای خاصی از سوی پزشک کنترل می شود.
گاهی بوی بد دهان به دلیل زیاده روی در مصرف غذاها است، آن هم غذاهایی که ترکیبات ناهمگونی با هم دارند.
یکی دیگر از علل بوی بد دهان عدم استفاده از مسواک و نخ دندان است.
بویی که در ماه مبارک رمضان از دهان خارج می شود، به دلیل نخوردن غذا است. هنگام نخوردن غذا، بدن برای تولید انرژی به ذخایر چربی روی می آورد و طی سوختن چربی ها در کبد، کتون ها تولید می شوند که باعث ایجاد این بو می شوند.
در روزهای اول ماه مبارک رمضان، به دلیل این که کبد آمادگی کافی را برای سوزاندن مقدار زیادی چربی ندارد، این بو بیشتر است، اما به تدریج که توانایی کبد برای این کار بیشتر می شود، مقدار کتون تولید شده کم می شود.
آن چه باید به آن توجه داشت، این است که این بو طبیعی است و نیاز به راه و روش خاصی برای درمان ندارد. فقط می توان با انجام کارهایی که در ذیل به آن اشاره می شود از میزان آن کم کرد:
کسانی که غیر از ماه مبارک رمضان، در ایام دیگر سال هم در روزه می گیرند، کمتر دچار بوی بد دهان می شوند، چون کبد آن ها آماده تر است تا چربی های اضافه را بسوزاند.
می توان با مصرف غذاهای خنک، نعناع یا برخی سبزیجات خشک دیگر این بو را به طور موقتی از بین برد.
در افرادی که بعد از خوردن سحری مسواک نمی زنند، به دلیل باقی ماندن غذاها در لا به لای دندان ها و در حفرات دهان این بو بیشتر و نامطبوع تر است.
در طی روزهای معمولی به دلیل نوشیدن مایعات، آب و چای ، بزاق دهان پیوسته تازه می شود و این بو کمتر است، اما در روزه داری به دلیل این که امکان تازه شدن آب دهان کمتر است، باقی ماندن غذاها در بین دندان ها همراه با تولید کتون ها، بوی بد بیشتری را ایجاد می کند.
علت اصلی، چربی ها هستند
دکتر مسعود کیمیاگر، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، می گوید: " در حالت روزه داری و گرسنگی طولانی مدت، بعد از گذشت چند ساعت که ذخایر قندی بدن تمام می شود، بدن برای تولید انرژی به چربی ها روی می آورد. در اثر سوزاندن چربی ها، موادی به نام کتون در بدن ساخته می شوند که بوی آنها از راه تنفس خارج می شود. البته این موضوع در همه ی افراد، یکسان اتفاق نمی افتد و در بعضی ها بیشتر و در برخی دیگر کمتر است."
بوی بد دهان در ماه رمضان، عمدتا به دلیل تولید ترکیبات کتونی است و ربطی به نوع ماده ی غذایی مصرفی در افطار و سحر ندارد. دکتر کیمیاگر می گوید: "خوردن چربی ها و گوشت ها تاثیر چندانی در این امر ندارند. البته اگر میزان مواد قندی خورده شده بیشتر باشد، این بو کمتر خواهد بود. در کل، ماهیت روزه این طور است که بدن باید چربی های اضافه را بسوزاند و یکی از مزایای روزه گرفتن هم همین است. پس نباید زیاد نگران بود، زیرا با گذشت زمان این بوی ناخوشایند، کمتر می شود. نکته ی قابل توجه آن است که این بو در افراد چاق کمتر و در خانم ها و بچه ها بیشتر است. همچنین در افرادی که بدون سحری روزه می گیرند نیز زیاد است."
پس به خاطر بسپارید...
* در وعده ی سحری، طوری برنامه ریزی کنید که فرصت کافی برای مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را داشته باشید.
* از مصرف غذاهای خیلی داغ، تند، ترش و اسیدی خودداری کرده و یا حتی المقدور کمتر مصرف کنید، زیرا با مصرف این نوع غذاها پُرزهای چشایی دهان دچار ساییدگی می شوند و این کار به خشک شدن آب دهان کمک می کند و سبب بوی بیشتر دهان می گردد. پس خوردن چای داغ یا آب لیمو باید کم و یا به طور کلی حذف شود.
* ماه رمضان، زمان خوبی برای تمرین کردن اصول غذایی با نظم خاص است. زیاده روی در مصرف غذا را کنار بگذارید؛ مثلا اگر فردی هستید که زیاد قهوه و چای مصرف می کنید، در این ماه از نوشیدن چای داغ اجتناب کنید. شاید خوردن چای داغ و مخصوصا پُررنگ در هنگام سحر برای دو ساعت کمک کننده باشد، اما در طول روز سبب خشکی دهان می شود.
* سعی کنید غذاهای نرم تر و لطیف تر نظیر فرنی ها و حریره ها را بیشتر مصرف کنیم که پُرزهای دهان را نوازش داده و سبب تحریک غدد بزاقی تان شود.
* از مصرف میوه ها و سبزی های ترش پرهیز کنید، زیرا این مواد غذایی سبب کاهش ترشح بزاق و خشکی دهان می شوند.
به طور کلی، خوردن غذاهای خشک به همراه نزدن مسواک و افزایش جرم های دندانی، غدد ترشحی بزاق را مسدود کرده و ترشح بزاق را به شدت کم می کنند. لذا بوی بد دهان تشدید می شود.