براي نخستين بار در كشور طرح غني سازي دوغ با ويتامين D  توسط پژوهشگران دانشگاه انجام مي‌شود

دكتر حاجي فرجي رييس دانشكده تغذيه و انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور در نشست خبري ارائه نتايج مطالعات غني سازي دوغ با ويتامين D كه امروز در انستيتو تغذيه برگزار شد، گفت:  نتايج مطالعه‌اي در زمينه غني سازي شير با ويتامين D روي هزار و 111 كودك در پايه چهارم و پنجم دبستان در شهر تهران در سال 86 نشان داد  حدود 80 درصد كودكان ايراني  مبتلا به درجات شديد و بيش از90 درصد كودكان مبتلا به درجات متفاوتي از كمبود ويتامين D هستند كه اين وضعيت به ويژه در دختران بيشتر مشاهده مي‌شود.

دكتر مجيد حاجي فرجي افزود : در سالهاي قبل بحث غني سازي مواد غذايي با مواد مغذي مانند ويتامين D و كلسيم مطرح شد و بهترين پايه براي غني سازي ويتامين D و كلسيم ، لبنيات است.

وي در ادامه گفت: غني سازي يكي از راهكارهاي رفع كمبود مواد مغذي است كه وقتي جمعيت قابل توجهي از مردم مبتلا به كمبود مواد مغذي مي‌شوند بايد از اين روش استفاده كرد . بنابراين سعي كرديم در قالب طرح‌هاي تحقيقاتي و پايان نامه‌ها به اين موضوع بپردازيم و دو مطالعه در زمينه غني سازي دوغ با ويتامين D و استفاده ديابتي‌ها از آن انجام شد كه در مجلات خارجي نيز به چاپ رسيد.

دكتر حاجي فرجي در بخش ديگري از سخنان خود اظهار داشت : به علت ارتباط مستقيمي كه بين ويتامين D و ديابت وجود دارد روزانه دو وعده دوغ به ديابتي‌ها داده شد كه معادل 500 واحد بود. طي سه ماه انجام اين مطالعه شاخص‌هاي قند خون و شاخص‌هاي التهابي اين بيماران بررسي شد و پس از پايان مطالعه مشخص شد كه مصرف دوغ غني شده با ويتامين D‌ تاثير مثبتي بر سلامت اين بيماران گذاشته است.

رئيس انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور افزود: در مطالعات بعدي ثابت شد كه استفاده از دوغ غني شده با ويتامين D باعث بهبود شاخص‌هاي قلبي عروقي آنان نيز شده است.

رييس دانشكده تغذيه تاكيد كرد: بهبودي اين شاخص‌ها به معناي درمان قطعي بيماران ديابتي نيست بلكه به معناي كاهش عوارض بيماري و درمان موفق‌تر آنان است.

وي با اشاره به تعامل انستيتو تغذيه با وزارت بهداشت در زمينه توليد انبوه دوغ غني شده با ويتامين D اظهار كرد: توليد انبوه دوغ غني شده با ويتامين D را با وزارت بهداشت مطرح كرديم و از طريق سازمان غذا و دارو و موسسه استاندارد پيگير تحقق اين امر هستيم. البته تعامل با صنايع غذايي نيز بسيار مهم است و لازم است اين صنايع نيز مساعدت كنند تا بتوانيم دوغ غني شده با ويتامين D را سر سفره همه خانوارهاي ايراني ببريم.

وي با اشاره به محدوديت‌هاي صنايع غذايي اظهار كرد: صنايع غذايي مجاز نيستند كه بيش از 50 درصد ويتامين D‌ را به دوغ خود بيفزايند اين در حالي است كه با توجه به شيوع بالاي كمبود ويتامين D لازم است اين ميزان به 50 درصد افزايش يابد چرا كه اگر روزانه مردم بتوانند در دو وعده دوغ غني شده با ويتامين D را مصرف كنند و بدين ترتيب هزار واحد دريافت كنند مي‌توانند 50 درصد نياز روزانه خود به اين ويتامين را تامين كنند و با توجه به قيمت دوغ و مطرح بودن آن به عنوان يك نوشيدني سنتي، دوغ مي‌تواند نوشيدني مناسبي براي تامين ويتامين D مورد نياز براي افراد باشد.

رييس انستيتو تغذيه و صنايع غذايي ايران با اشاره به شير يارانه‌اي مدارس اظهار اميدواري كرد كه غني سازي شير يارانه‌اي كه در مدارس توزيع مي‌شود در شوراي عالي سلامت مصوب شود تا كودكان بتوانند از ويتامين D كافي برخوردار شوند هرچند كه تحقق اين امر نياز به تخصيص اعتبارات زيادي دارد و با اشاره به محصولات پروبيوتيك اظهار كرد: وجود محصولات پروبيوتيك در مواد لبني باعث پيشگيري از بيماريهاي گوارشي و كاهش عوارض آن مي‌شود. علاوه بر آن استفاده از اين مواد غذايي و افزودن ويتامين D مي‌تواند باعث استحكام بيشتر بافت استخواني و كاهش بيماريهاي سيستماتيك شود.

 دكتر تيرنگ نيستاني دانشيار انستيتو تغذيه با اشاره به نتايج مطالعات صورت گرفته در زمينه غني سازي دوغ با ويتامين D گفت: بر اساس نتايج به دست آمده استفاده از دوغ غني شده با ويتامين D باعث كاهش شاخص‌هاي التهاب عروقي در بيماران ديابتي شد.

وي با بيان اين مطلب اظهار كرد: برخلاف ساير مواد مغذي كه توزيع گسترده‌اي در غذاها دارند ويتامين D توزيع محدودي در ميان غذاها دارد و در سفره ايرانيان ميزان اين ويتامين كمتر است به گونه‌اي كه تقريبا ماده غذايي در سفره‌هاي ايراني يافت نمي‌شود كه ميزان قابل اعتنايي ويتامين D داشته باشد. از سوي ديگر به علت آلودگي هوا در شهرهايي مانند تهران ميزان ويتامين D دريافتي بيشتر كاهش مي‌يابد.

دكتر نيستاني افزود: استفاده از كرم‌هاي ضد آفتاب نيز باعث مي‌شود كه ميزان جذب ويتامين D كاهش يابد و همين امر باعث شده است كه كمبود ويتامين D در زيرگروه‌هاي جوامع بسيار احساس شود.

وي در ادامه گفت: ويتامين D بر دستگاه ايمني، توان ماهيچه‌اي، كاركرد ذهني، پيشگيري از سرطان‌ها و ترشح انسولين تاثير مي‌گذارد. البته كمبود اين ويتامين ممكن است باعث عوارض آشكار استخواني نشود اما افزايش شيوع پوكي استخوان و كاهش سن ابتلا به اين بيماري و احتمال ابتلا به بيماريهاي مزمني مانند بيماريهاي قلبي، عروقي و سرطان‌ها را افزايش مي‌دهد. در اين شرايط لازم است به سرعت وضعيت ميزان دريافت ويتامين D را در جامعه افزايش دهيم.

دكتر نيستاني درباره علت انتخاب دوغ براي غني سازي با ويتامين D اظهار كرد: دوغ نوشابه‌اي ملي محسوب مي‌شود و مردم آنرا مي‌پذيرند اين در حالي است كه شير اگرچه ماده غذايي خوبي محسوب مي‌شود ولي ممكن است برخي از افراد آنرا نپذيرند يا تحمل هضم آن را نداشته باشند.

دانشيار دانشگاه با اشاره به دو مطالعه صورت گرفته در زمينه غني سازي دوغ با ويتامين D اظهار كرد: در مطالعه اول بخشي از افراد 30 تا 65 سال شهر تهران مورد مطالعه قرار گرفتند و دوغ علاوه بر ويتامين D با كلسيم غني و براي مصرف به اين افراد داده شد. افزودن كلسيم به دوغ باعث اثر مضاعف اين نوشيدني بر سلامت افراد شد در نتيجه شاخص‌هاي قند خون بيماران ديابتي به طور چشمگيري بهبود يافت و شاخص‌هاي التهابي آنان نيز همين وضعيت را پيدا كرد.

وي افزود: ‌در مطالعه دوم كه روي 140 نفر انجام شد، اين موضوع بررسي شد كه آيا ويژگي‌هاي ژنتيكي در تاثيرگذاري ويتامين D بر سلامت فرد تاثير دارد يا نه و به اين نكته توجه شد كه آيا استفاده از اين دوغ بر شاخص‌هاي التهابي عروقي بيماران ديابتي موثر است يا نه. بر اساس نتايج به دست آمده استفاده از دوغ غني شده با ويتامين D باعث كاهش شاخص‌هاي التهاب عروقي در بيماران ديابتي شد.

دكتر نيستاني با اشاره به سندرم متابوليك اظهار كرد: اين سندرم شبيه ديابت نوع 2 است كه با افزايش چاقي شكمي، تغييرات مرضي چربي خون و مقاومت به انسولين روي مي‌دهد و احتمال ابتلاي افراد را به بيماريهاي قلبي و عروقي و ديابت افزايش مي‌دهد. اين بيماري معمولا نشانه‌اي ندارد بنابراين بيمار براي درمان به پزشك مراجعه مي‌كند اما اگر وضعيت دريافت ويتامين D در جامعه بهتر شود ابتلا به بيماريهاي قلبي و ديابت به علت دچار شدن به سندرم متابوليك كاهش مي‌يابد.

وي تاكيد كرد: دوران كودكي پايه ابتلا به سندرم متابوليك است بنابراين اگر بتوانيم وضعيت دريافت ويتامين D را در كودكان ارتقا دهيم مي‌توانيم سلامت جامعه را بهبود ببخشيم.

دانشيار انستيتو تغذيه با اشاره به دسترسي كودكان به شير گفت: اگر شير تركيبات خوبي داشته باشد تا حدودي مي‌تواند به جذب ويتامين D در بدن كودكان كمك كند. هرچند كه اين گونه شيرها نمي‌توانند مانند شير غني شده در تامين سلامت كودكان موثر باشند ولي مي‌توانند بر شاخص‌هاي استخواني كودك تاثير مثبتي بگذارند.

وي با اشاره به نتايج ديگر مطالعات دوغ غني شده با ويتامين D اظهار كرد: در اين مطالعه اين نگراني وجود داشت كه نمك دوغ باعث افزايش فشار خون بيماران ديابتي شود اما در مطالعات اول ودوم هيچگونه افزايش فشار خون ملاحظه نشد. علاوه بر آن اين فرضيه وجود داشت كه كلسيم لبنيات باعث كاهش جذب آهن غذا شود اما نه تنها استفاده از دوغ غني شده با ويتامين D باعث كاهش جذب آهن نشد بلكه به طور معني داري به افزايش جذب آن كمك كرد.