مبناي اصلي دوركاري، ارتباط الكترونيكي مدير و فرد دور كار است
با توجه به سياستهاي کلي نظام، برنامههاي تحول اداري و آغاز اجراي طرح دوركاري در دانشگاه، مصاحبهاي با دكتر امامي مدير مرکز آمار وفن آوري اطلاعات وارتباطات دانشگاه و رئيس کارگروه تخصصي دورکاري صورت داديم كه نظر خوانندگان را به آن جلب ميكنيم.
1. لطفا جهت آشنايي خوانندگان با طرح دوركاري، توضيحاتي بفرماييد.
ضمن تشکر از حضور شما و توجهتان نسبت به مساله دورکاري، پيش از اينکه به ابعاد دورکاري بپردازم لازم است توضيح دهم که برنامههاي تحول اداري کشوري ازهفت برنامه به ده برنامه تغيير يافته است كه اين ده برنامه شامل: استقرار دولت الکترونيک (موضوع ماده 38و40قانون مديريت خدمات کشوري، يکي از بندهاي آن اجراي آيين نامه دورکاري است)؛ عدالت استخدامي ونظام پرداخت؛ ساماندهي نيروي انساني؛ تمرکززدايي؛ افزايش بهرهوري و استقرار نظام جامع مديريت عملکرد (موضوع مواد83،82،81قانون مديريت خدمات کشوري)؛ سلامت اداري؛ اصلاح ساختارها وفرآيندها؛ توانمندسازي وآموزش فرهنگي وتخصصي منابع انساني؛ تقويت مديريت وتوان کارشناسي کشور و ارتقاي روحيه خود کنترلي درکارها؛ خدمات رساني به مردم وتکريم ارباب رجوع است.
هم اکنون سازمانها مکلفند درخصوص تحول اداري گامهاي بلندي بردارند؛ در همين راستا، دانشگاه علوم پزشکي شهيدبهشتي بعنوان يکي از دانشگاههاي برتر کشور كه درسال گذشته موفق به كسب مقامهاي بالايي در زمينه تحول اداري در بين دواير دولتي شده، تلاش دارد به اهداف از پيش تعيين شده تحول اداري دست پيداکند. درتمام ابعاد مطرح شده دهگانه کميتههايي مشغول فعاليت هستند، هرکدام ازکميتهها داراي برنامههاي مربوط به خود بوده و جلسات کميتهها به صورت دورهاي تشکيل وگزارش عملکرد ميشود.
در رابطه با بحث مهم دورکاري( که مقوله جديدي هم نيست) بايد عرض كنم که در اواسط قرن 18 ميلادي بسياري از امور در خانه انجام ميشد، پس از شكلگيري انقلاب صنعتي، اين امور به دواير وکارخانهها انتقال يافت. اكنون پس از گذشت 200سال از اين روند، جريان به شکل ديگري مطرح ميشود بدين معنا كه کار در خانه انجام ميشود با اين تفاوت كه ابعاد جديدتر، سهلتر و مدرنتري در اين رابطه وجود دارد. اين طرح براي کارکناني که از نگرش و بينش در زمينه فناوري اطلاعات برخوردار هستند، نويدي است كه ميتوانندکار را درخانه و در کنار خانواده انجام دهند.
تصور كنيد پزشکان ما با بهرهمندي از وسايل الکترونيکي بتوانند به شکل دوراپزشکي، بيمار را از خانه مراقبت كنند؛ با انجام اين امر ديگر نيازي به پيمودن مسير طولاني توسط بيمار براي رسيدن به بيمارستان يا درمانگاه نخواهد بود.
همچنين مسايل اداري، تحقيقاتي و آموزشی، بهداشتی درمانی می توانند مشمول دور کاری شوند.
بسياري ازگروهها که درمراکز تحقيقاتي فعاليت دارند، براحتي ميتوانند کار تحقيقاتي خود را خارج از دانشگاه از طريق اينترنت انجام دهند. اين جريان در ديگر حوزه ها از تايپ نامهها گرفته تا خدمات دوراپزشكي نيز قابل اجرا است.
2. لطفا بفرماييد هدف از اجراي اين طرح چيست؟
افزايش اثربخشي، سرعت وکيفيت در فرآيندها و روشهاي اداري به منظور تسريع وتسهيل در ارايه خدمات، بخشي از اهداف اين طرح است. توجه به استحکام خانواده، ايجاد تعادل بين کار وزندگي افراد در نظام اداري، كاهش هزينههاي جاري، کاهش رفت وآمدها، كاهش ترافيک شهري، صرفهجويي درمصرف سوخت و ... نيز از اهداف ديگر اين طرح است.
3. با توجه به اين توضيحات، كدام مشاغل و چه افرادي ميتوانند دورکاري انجام دهند؟
تمام کارکناني که در كار خود با ارباب رجوع ارتباط مستقيم نداشته باشند، ميتوانند مشمول دورکاري قرار گيرند اما کسانيکه روزانه در ارتباط مستقيم با ارباب رجوع هستند، نميتوانند از اين فرصت بهرهمند شوند.
به عنوان مثال كاركنان در حوزه امور ستادي و اداري، بخشي از امور آموزش و تحقيقات، پشتيبانی و بهداشتی ... ميتوانند ازاين مزايا برخوردار شوند.
4. اين طرح چه مزايايي در بر دارد؟
كار از راه دور، محدوديتهاي زماني و مكاني را از سر راه بر ميدارد. اختصاص زمان به نگهداري از فرزندان و همراهي با خانواده به جاي اتلاف وقت در رفت و آمد به محل كار بخصوص برای بانوان، كاهش ترافيكهاي درون شهري، كاهش مشكلات ناشي از آلودگي هوا و محيط زيست، كاهش رفت و آمد و هزينههاي ناشي از آن، کاهش فشارهاي روحي ناشي از محيط کار و تعاملات اجتماعي روزمره و ... همگي از مزاياي طرح دوركاري هستند.
5. طرح دوركاري به صورت اجباري صورت ميگيرد يا انتخابي است؟
هيچگونه الزامي مترتب بر دورکاري نيست؛ اما اگر کارکنان از مزاياي اين فنآوري مطلع شوند قطعأ ما با مشکل پاسخگويي مواجه ميشويم زيرا متقاضيان بسيار خواهيم داشت.
خاطرتان هست شما براي دريافت پول مجبور بوديد ساعتها در صف بانک بايستيد؟ اما امروزه هر زمان كه بخواهيد بدون اتلاف وقت، پول مورد نياز خود را دريافت ميكنيد؛ دورکاري نيز با حذف محدوديت زمان و مكان، کار را تسهيل ميکند.
براساس ماده 4 آيين نامه دورکاري «پس از تعيين فعاليتهاي قابل انجام از طريق طرح دورکاري و اعلام آن به کارمندان، انجام آن با درخواست کارمند و موافقت دستگاه يا پيشنهاد دستگاه و موافقت کارمند صورت مي پذيرد.»
همچنين بر اساس تبصره موجود، در صورت وجود چند کارمند واجد شرايط متقاضي دورکاري، افراد معلول وزنان باردار ياداراي فرزندکمتراز شش سال ازاولويت برخوردار خواهند بود.
6. آيا امکانات، تجهيزات و پشتيباني براي انجام دورکاري در اختيار کارمند قرار ميگيرد ؟
بله پاسخ كامل اين سوال در ماده 5، 6 و7 آيين نامه مربوطه بدين شرح آمده است:
ماده 5: دستگاه اجرايي موظف است امکانات وتجهيزات مورد نياز براي دورکاري رادراختيار کارمنددورکار قراردهد؛
ماده 6: كارمند دوركار موظف است امكانات و تجهيزات دوركاري را صرفا براي انجام فعاليتهاي دستگاه متبوع خود استفاده نمايد. مسووليت نگهداري از امكانات و تجهيزات مذكور بر عهده وي خواهد بود.
ماده 7: دستگاه اجرايي موظف است اقدامات لازم را براي امنيت شبكههاي اطلاعاتي مورد استفاده براي طرح دوركاري و محافظت از دادهها و اطلاعات به عمل آورد. كارمندان دوركار نيز موظفند ضوابط حفاظتي دستگاه متبوع خود را رعايت كرده و دادهها و اطلاعات مربوط به فعاليت يا فعاليتهاي شغلي خود را در اختيار اعضاي خانواده يا ساير افراد قرار ندهند.)
7. آيا كارمندان پس از انتخاب دوركاري، امكان انصراف از اين طرح و بازگشت مجدد به محل كار خود را دارند؟
بله، اين طرح براي متقاضيان به مدت شش ماه به شکل آزمايشي صورت ميگيرد. پس از شش ماه بنا به صلاحديد مديريت واحد، با در نظر گرفتن ارزيابي فعاليت كارمند دوركار و همچنين رضايت كارمند؛ افراد، طرح دوركاري را ادامه داده يا از آن انصراف ميدهند.
8. آيا دورکاري به مفهوم حذف کارمند دوركار است؟
خير، اصلأ چنين چيزي نيست. آيا 13 ميليون کارمند دورکار درامريکا، چهار ميليون كارمند دوركار در اسپانيا يا يک ميليون كارمند دوركار در ايتاليا و ... ازخدمات منفصل شدهاند؟
طبق تحقيقات انجام شده درحوزه دورکاري، با بهرهگيري از اين فرايند جديد و استفاده كارمندان از اين فرصت، کانون خانواده آنان گرمتر شده است.
9. آيا حقوق كارمندان دور كار نسبت به زمان حضور در محل كار تغيير مييابد؟
طبق ماده 8 و12 آيين نامه دورکاري، حقوق، مزايا و اضافه کار کارمند کم نميشود، همچنين اگر کارمند کار محوله را زودتر تحويل دهد پاداشي هم دريافت خواهد كرد. (ماده 12: ساعات كاري كارمند دوركار، نحوه انجام وظايف و نحوه ارتباط با فرد دوركار توسط كارگروه اجرايي با رعايت ماده (87) قانون مديريت خدمات كشوري تعيين ميشود. پرداخت اضافه كاري و ساير پرداختهاي قانوني به اينگونه كاركنان براساس حجم و كيفيت كار تعريف شده توسط كارگروه اجرايي و با پيشنهاد مدير واحد متبوع كارمند و تاييد رئيس كارگروه اجرايي صورت خواهد گرفت.
بر اساس ماده هشت آييننامه اين طرح، «هر ماه مبلغي به ميزان پنج درصد حداقل حقوق موضوع ماده(76) قانون مديريت خدمات كشوري تحت عنوان كمك هزينههاي جانبي براي مواردي از قبيل گرمايش، سرمايش و روشنايي منزل كارمندان دوركار به آنان پرداخت ميشود.
در اينجا تبصرهاي هم مبني بر اختصاص يافتن پرداختهاي رفاهي مستقيم و غير مستقيم مانند ساير كاركنان به افراد دور كار نيز وجود دارد.
همچنين در اين طرح اگر فرد کار را فراتر از حد استاندارد انجام دهد، مورد تشويق مدير مربوطه قرار خواهد گرفت.
بنابراين نبايد جاي هيچگونه نگراني بابت کاهش مبلغ دريافتي وجود داشته باشد.
10. آيا کارمند دور کار ميتواند از مرخصي استفاده کند؟
طبق ماده 9 آيين نامه دورکاري، كارمند دور كار با رعايت شرايط، مجاز به استفاده از مرخصي نيز ميباشد.
ماده 9: كارمند دوركار ملزم به رعايت موارد زير ميباشد:
الف- با دستگاه يا واحد سازماني متبوع خود هماهنگي كامل داشته و از انضباط كاري لازم درخصوص حضور و تحويل به موقع محصول(خدمت) كاري خود برخوردار باشد.
ب – همواره امكان دسترسي سهل و آسان به كارمند وجود داشته باشد، به طوري كه حداكثر به فاصله يك روز كاري پس از درخواست تلفني دستگاه متبوع، كارمند جهت انجام امور مورد نظر و هماهنگي به واحد مربوط مراجعه كند، مگر آنكه با هماهنگي قبلي در مرخصي باشد.
ج- امور محول شده را خود به انجام رسانده و از واگذاري تمام يا بخشي از آن به شخص يا اشخاص ثالث پرهيز نمايد.
د- كيفيت و كميت مورد انتظار و لازم در انجام امور محول شده(مطابق نظر مدير بلافصل) را به طور دقيق مدنظر قرار داده و رعايت نمايد.
هـ - چنانچه به دلايل مشكلات شخصي يا بيماري، امكان انجام كار وجود نداشته باشد، كارمند دوركار موظف است مطابق با آييننامه استفاده كاركنان از مرخصي، مراتب را به اطلاع مدير بلافصل رسانده و براي مدت مورد نظر درخواست مرخصي نمايد.
و – چنانچه امكانات و تجهيزات مورد استفاده براي دوركاري به گونهاي ايراد پيدا نمايد كه امكان ادامه فعاليت ميسر نباشد، ضمن توقف فعاليت، مراتب را سريعا به اطلاع دستگاه برساند.
11. عملکرد فرد دورکار به چه صورت ارزيابي ميشود؟
سوال بسيار مهمي را مطرح كرديد. از چند بعد مي توان به اين سوال جواب داد؛ اول اينكه بنا نيست افراد ناکارآمد براي دورکاري انتخاب شوند بلكه افرادي دورکارمي شوند که بتوانند طي زمان مشخصي که توسط مدير مربوطه تعيين ميشود، وظايف محوله را انجام داده و ارايه دهند، بنابراين هر فردي توانايي انجام دورکاري را ندارد. وظايف محوله بايد در بستهکاري توسط مدير مربوطه تعريف و در اختيار فرد دورکار قرارگيرد و طي مدتي تعيين شده از سوي مدير، انجام و ارايه شود.
نکته مهم ديگر اين است که کساني ميتوانند به سوي دورکاري حرکت کنند که داراي برنامه باشند ما به هيچ وجه افراد بدون برنامهريزي را دردورکاري قرار نميدهيم. بنابراين مديران بايد برنامه داشته باشند و بتوانند اين فرصت را براي افراد دورکار ايجاد كنند. مبناي اصلي دوركاري، ارتباط الكترونيكي مدير و فرد دور كار است؛ در طرح دوركاري نه تنها كارمندان ارزيابي ميشوند بلكه سيستم مديريت نيز مورد ارزيابي قرار ميگيرد.
طبق ماده13: معاونت توسعه مديريت موظف است ضوابط مربوط به ارزيابي عملكرد کارمندان دور كار را تهيه و به دستگاههاي اجرايي ابلاغ نمايد. دستگاههاي اجرايي نيز موظفند عملكرد كارمندان دوركار خود را بر اين اساس ارزيابي و بر مبناي نتايج حاصل شده با استفاده از ظرفيتهاي قانون مديريت خدمات كشوري نسبت به تداوم، ارتقا يا قطع همكاري فرد به صورت دوركاري اقدام كنند.
12. آيا کارمند دورکار لازم است مواقعي در محل کار حضور يابد؟
با توجه به ماده 14 آيين نامه بنا به تشخيص مدير واحد، گاهي حضور كارمند دوركار، در محل كار لازم است.
ماده 14: كارمند دوركار موظف است در صورت لزوم، روزهايي را در هر هفته كه توسط مدير واحد متبوع وي تعيين ميشود، در محل كار خود در دستگاه، حضور فيزيكي داشته باشد.
13. با توجه به مواردي كه اشاره كرديد اگر فردي متقاضي دورکاري باشد چه اقداماتي بايد انجام دهد؟
فرآيند اينگونه است که افراد متقاضي دورکاري، تقاضاي خود را به مدير بلافصل ارايه ميدهند، مديران درخواستها را به معاونتهاي مربوطه ارايه ميدهند و تمامي تقاضاها درکميته کارگروه تخصصي دورکاري متشکل از مديريتهاي آماروفن آوري اطلاعات وارتباطات، مديريت نيروي انساني، مديريت بودجه وتشکيلات، مدير مالي وسرپرست اداره فنآوري مورد بررسي قرار ميگيرد. درصورت تاييد کميته، درخواستهاي موافقت شده به معاونت مربوطه ارسال خواهد شد. ضمنأ زمان بررسي، نماينده تامالاختيار حوزه ذيربط نيز حضور خواهد داشت.
كاركنان براي كسب اطلاعات بيشتر ميتوانند به پورتال دانشگاه، صفحه اول ايکون دورکاري مراجعه كرده و فرم درخواست دورکاري را تکميل و نسخه اول را به مديريت مربوطه ونسخه دوم را به ساختمان شماره2 طبقه 7 واحدآمارو فن آوري اطلاعات ارايه دهند. متقاضيان ميتوانند تا 15اسفند، فرم یاد شده راتکميل و با هماهنگی مسوول بلافصل و معاونت ارايه دهند و انشاءا... از سال آينده از اين فرصت بهرهمند شوند.