دكتر ابوالقاسمي مديرعامل سازمان انتقال خون و سرپرست دانشگاه علوم پزشكي شهيدبهشتي:

هموويژلانس خواسته مشروع معاونت درمان از بيمارستان‌هاست

دومين سمينار كشوري هموويژلانس با حضور دكتر امامي رضوي معاون درمان وزارت بهداشت، دكتر ابوالقاسمي مديرعامل سازمان انتقال خون ايران و سرپرست دانشگاه علوم پزشكي شهيدبهشتي سه‌شنبه سوم آبان‌ماه در تالار ابن‌سيناي دانشكده پزشكي آغاز به كار كرد.

اين سمينار دوروزه با حضور كاركنان پايگاه‌هاي منتخب انتقال خون، نمايندگاني از دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور، انجمن هاي علمي و جمعي از كارشناسان مربوطه، با محوريت آشنايي با نحوه استقرار اين نظام در مراكز درماني، آشنايي با انديكاسيون‌هاي تزريق فرآورده‌هاي خون و عوارض ناخواسته احتمالي مرتبط با تزريق خون، برگزار مي شود.

دكتر ابوالقاسمي مديرعامل سازمان انتقال خون و سرپرست دانشگاه در افتتاحيه اين سمينار  اظهار داشت: در سيستم سلامت كشور امروز موظف به تامين خون سالم و كافي مي‌باشيم. زيرا بسياري از بخش‌هاي مهم نظير درمان بيماران سرطاني، جراحي‌هاي پيشرفته (قلب و كبد و ريه و...)، پيوند عضو و ... با پشتيباني و به اعتبار وجود خون و فراورده‌هاي خوني انجام مي‌پذيرد و اگر امروزه اطبا نسبت به انجام درمان ‌هاي متعدد براي بيماران سرطاني و همچنين جراحان نسبت به انجام عمل هاي پيشرفته و حتي پيوند همزمان چند عضو اقدام مي‌كنند به بركت دسترسي به خون سالم و فراورده هاي آن در كشور مي‌باشد.

وي افزود: كشوري كه قادر به تهيه خون كافي باشد مي‌تواند سرويس‌هاي خوب بخش‌هاي درماني را نيز راه‌اندازي كند. امروزه شاخصي در دنيا براي دستيابي به اين دستاورد وجود دارد كه اين شاخص در ايران به بالاي 25 در هزار رسيده است و نشان‌دهنده اين است كه امروز ايران در منطقه رتبه اول را داراست وامروزه در تمام نقاط كشور دسترسي به خون سالم به سهولت ميسر شده است.

مدير عامل سازمان انتقال خون با تاكيد بر اهميت سلامت خون تهيه شده و اشاره به اقداماتي كه دراين خصوص انجام ميشود، اظهار داشت: زنجيره سلامت خون رگ به رگ مي‌باشد يعني از زماني كه خون از رگ اهدا كننده گرفته مي‌شود و تا زماني كه به گيرنده تزريق مي‌شود اين زنجيره سلامت بايد حفظ شودو براي اين منظور اقدامات بسياري در كل فرايند صورت مي‌گيرد.

دكتر ابوالقاسمي رعايت استانداردها و اصولGMP را در اين خصوص مهم عنوان كرد و واژه GMP را كه در صنعت و  داروسازي اهميت دارد را به عنوان اساس انتقال خون‌برشمرد و تاكيد كرد: در كل فرايند بايد بر اساس استانداردها و اصولGMP عمل شود و هر جاي اين زنجيره اختلال داشته باشد مطمئنا مثل آبشار انعقادي مي‌باشد يعني همانطور كه عوامل بسياري در انعقاد خون در بدن نقش دارند و موثر مي‌باشند اختلال در هر يك از اين عوامل منجر به بروز يك بيماري خونريزي دهنده عميق مي‌شود.

وي ايران را يكي از سختگيرترين كشوها در انتخاب دهنده خون برشمرد اما تاكيد كرد در هر جاي زنجيره انتقال خون از دهنده تا گيرنده دقت نشود و اختلالي پيش آيد كل اين فرآيند مختل خواهد شد. بنابراين موضوعsafety  موضوعي است كه سرمايه‌گذاري بخش بهداشت و درمان، نيروي انساني كارآزموده، توانمند و اراده قوي در افرادي كه اين مسووليت سنگين را برعهده دارند را مي‌طلبد.

دكتر ابوالقاسمي با اشاره به اشتغال بيش از 4000 نفر در سازمان انتقال خون و شاخص‌هايي كه براي safety تعريف شده است به برخي از آمارها اشاره كرد و  پيرامون تضمين اين safety و ماركرهاي آن توضيحاتي بيان كرد.

مديرعامل سازمان انتقال خون ايران انجام بازرسي‌هاي بين‌المللي از سازمان انتقال خون در ساليان گذشته را يك توفيق برشمرد و گفت: امروزه موضوع رعايت استانداردها در تمام مراكز ما توسط بازرسان بين‌المللي ارزيابي مي‌شوند كه براي پيشرفت ما بسيار مهم است و اين پروسه ارزيابي به راحتي در تمامي استان ها با زحمات دوستان در سازمان انتقال خون و بدون مشكل اصلي طي مي‌شود. بنابراين امروز از گذر اين روند بازرسي‌ها براي ما safety به ارمغان مي‌آيد.

وي پيگيري خون و فرآورده هاي توزيع شده و همچنين مراقبت از خون يا هموويژلانس را دغدغه اصلي سازمان انتقال خون عنوان كرد و خواستار مشاركت افراد تاثيرگذار نظير شاغلان در بيمارستان‌ها، اساتيد، متخصصان و... در اين زمينه شد و هموويژلانس را خواسته مشروع معاونت درمان از بيمارستان‌ها برشمرد كه بايد جزو وظايف اصلي خود لحاظ كنند.

دكتر ابوالقاسمي با اشاره به هزينه‌هاي بسياري كه براي safety خون و فرآورده‌هاي خوني تا قبل از توزيع انجام مي‌گيرد بر لزوم وجود هموويژلانس در بيمارستان‌ها براي تداوم safety  خون تاكيد كرد و همچنين ثبت وقايع و گزارش‌دهي دست و صحيح را در هنگام تزريق خون  به بيمار لازم و ضروري برشمرد.

مديرعامل سازمان انتقال خون با اشاره به اجراي هموويژلانس‌در 34 بيمارستان، عوارض ناشي از تزريق خون را در سه سطح خفيف، متوسط و شديد بيان كرد و افزود: عوارض شديد ناشي از ترانسفوزيون خون براي ما مهم است به ويژه GVHD كه بالاي 90درصد مرگ و مير دارد كه اگر در سيستم هموويژلانس درست اجرا شود اين عوارض قابل پيشگيري مي‌باشد.

دكتر ابوالقاسمي با تاكيد بر اهميت ثبت وقايع اظهار داشت: ثبت وقايع در فرايند تزريق خون بسيار مهم است و اميدواريم  هموويژلانس آفيسر در تمامي بيمارستان‌هاي ما اجرا شود تا خدمات ناشي از دريافت فراورده‌هاي خوني به كام مردم شيرين شود.

بديهي است ماموريت اصلي سازمان انتقال خون، تامين خون و محصولات خون كافي و سالم به منظور حفظ و ارتقاي سلامت و بهبود كيفيت زندگي است و براي اجراي اين ماموريت در سال‌هاي اخير اقدامات متعددي به عمل آمده است كه متاسفانه بعد از خروج خون و فرآورده‌ها از مراكز انتقال خون به منظور مصرف در مراكز درماني، نظارت و نحوه مصرف واحدهاي خون و فرآورده‌هاي آن مقدور نبوده و درعين حال آمار دقيقي درباره ميزان تزريق فرآورده‌ها و ميزان بروز واكنش‌هاي ناخواسته ناشي از تزريق خون موجود نيست.  اين خود اهميت هموويژلانس به معناي مراقبت و نظارت بر مصرف خون و فرآورده‌هاي آن را بيشتر مي‌كند. به همين خاطر بخش هموويژلانس ستاد مركزي سازمان انتقال خون از سال 1388 تاكنون با انجام بيش از 300 ساعت كار آموزشي در قالب برگزاري 61سمينار آموزشي موفق به آموزش و تربيت بيش از 1500پرستار و 150 پزشك هموويژلانس و استقرار اين سيستم در 14 مركز درماني در تهران شده است.

در همين راستا با برگزاري سمينار آموزشي براي پايگاه‌هاي منتخب انتقال خون در سال 1389 و تلاش بي‌وقفه آنان در حال حاضر شاهد استقرار اين نظام در بيش از 34 مركز درماني در كل كشور (آموزش بيش از 3400پرستار- 330پزشك و 150 نفر پرسنل بانك خون) هستيم.

هم اكنون در راستاي كشوري كردن اين نظام، بخش هموويژلانس ستاد مركزي سازمان انتقال خون با همكاري مركز تحقيقات سازمان انتقال خون نسبت به برگزاري دومين سمينار كشوري هموويژلانس سوم و چهارم آبان ماه با امتياز بازآموزي و با محوريت آشنايي با نحوه استقرار اين نظام در مراكز درماني، آشنايي با انديكاسيون‌هاي تزريق فرآورده‌هاي خون و عوارض ناخواسته احتمالي مرتبط با تزريق خون اقدام كرده است.

بر اساس اين گزارش، مهمترين هدف از برقراري اين نظام، آموزش، هدايت و ارتقاي فرآيند تزريق خون و سلامت هرچه بيشتر بيماران نيازمند تزريق خون در بيمارستانها است.